КЕДЕРГІСІЗ СӘУЛЕТ: АМЕРИКАЛЫҚ СӘУЛЕТШІ ХАНСЕЛЬ БАУМАН АЛМАТЫДА DEAFSPACE ТҰЖЫРЫМДАМАСЫН ТАНЫСТЫРДЫ
Алматы қаласына CREW Central Asia ұйымының шақыруымен америкалық сәулетші Хансель Бауман (Hansel Bauman) келді. Ол — адамға бағдарланған және инклюзивті жобалау саласындағы халықаралық сарапшы, АҚШ-тағы Галлодет университеті (Gallaudet University) жанындағы DeafSpace Project жобасының тең құрылтайшысы.
Сапар аясында Бауман коммерциялық жылжымайтын мүлікті дамыту мен басқаруға арналған CREW Central Asia 2026 халықаралық форумында сөз сөйлеп, сондай-ақ Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының (KazGASA) студенттері мен оқытушыларына арнап қонақ дәрісін өткізді.
DeafSpace: адам қажеттіліктерін ескеретін сәулет
Хансель Бауманның баяндамаларындағы негізгі тақырыптардың бірі — DeafSpace тұжырымдамасы. Бұл — есту қабілеті бұзылған адамдардың қоршаған ортаны қабылдау және қарым-қатынас жасау ерекшеліктерін ескеретін кеңістікті инклюзивті жобалау тәсілі.
DeafSpace негізінде визуалды қолжетімділік, жарықтандыруды ұтымды ұйымдастыру, кең өткелдер, ашық көру аймақтары және ымдау тілі арқылы еркін қарым-қатынас жасауға мүмкіндік беретін жоспарлау шешімдері жатыр.
Хансель Бауман саңырау және нашар еститін адамдардың кеңістікті қабылдау ерекшеліктері мен қажеттіліктерін ескеретін 100-ден астам сәулеттік қағидатты қамтитын Gallaudet DeafSpace Design Guidelines нұсқаулығын әзірлеуге қатысты. Осы еңбегі үшін 2015 жылы ол Әмбебап дизайн жөніндегі халықаралық қауымдастықтың (International Association for Universal Design) алтын жүлдесіне ие болды.
Халықаралық тәжірибе және жобалар
Хансель Бауман — Hansel Bauman architecture + planning (HB/a+p) сәулет-жоспарлау компаниясының негізін қалаушы әрі жетекшісі, сондай-ақ адамға бағдарланған жобалау саласының маманы және JSA/MIXdesign серіктесі.
Бұған дейін ол Вашингтон қаласындағы Галлодет университетінде сабақ беріп, кампус сәулетшісі қызметін атқарған. Бұл — оқу бағдарламалары саңырау және нашар еститін студенттерге америкалық ымдау тілі мен ағылшын тілінде білім беруге бейімделген әлемдегі жалғыз университет.
Бауманның маңызды жобаларының бірі — Галлодет университетінің аумағында шамамен 111,5 мың шаршы метрді (1,2 млн шаршы фут) қамтитын көпфункционалды құрылыс кешенін кешенді жоспарлауға қатысуы. Жоба әртүрлі баға санатындағы тұрғын үйлерді, сауда, мәдени және білім беру кеңістіктерін біріктіреді. Олардың барлығы сенсорлық, физикалық және когнитивтік ерекшеліктері бар адамдардың қажеттіліктерін ескере отырып жобаланған.
Сонымен қатар Бауман Вашингтон қаласының Жоспарлау департаментіне Union Market District ауданындағы қалалық ортаның қолжетімділігі мәселелері бойынша кеңес берген. Сондай-ақ әртүрлі жастағы және мүмкіндігі әртүрлі адамдарға арналған қоғамдық кеңістіктер қалыптастыруды көздейтін Pennsylvania Avenue аумағын жаңғырту жұмыстарына қатысқан.
Оның зерттеулері мен жобалары Нью-Йорктегі Cooper Hewitt, Smithsonian Design Museum, Цюрихтегі Museum für Gestaltung, Singapore Design Week және Варшавадағы WISE Habit көрмесі сияқты халықаралық көрме алаңдарында таныстырылған.
KazGASA-дағы қонақ дәрісі: «2040 жылғы қалалар»
21 қазанда Алматыға сапары аясында Хансель Бауман KazGASA академиясында «2040 жылғы қалалар: адамға бағдарланған сәулет және жобалау» тақырыбында қонақ дәрісін өткізді.
Академия студенттері мен оқытушылары инклюзивті жобалаудың халықаралық тәжірибелерімен, DeafSpace тұжырымдамасымен және адамдардың сан алуан қажеттіліктерін ескеретін қалалық ортаны қалыптастыру тәсілдерімен танысты.
Кездесу ашық пікірталас форматында жалғасып, қатысушылар америкалық сәулетшіге сұрақтар қойып, осындай шешімдерді заманауи сәулет жобаларында қолдану мүмкіндіктерін талқылады.
ИНКЛЮЗИВТІ СӘУЛЕТ: КОММЕРЦИЯЛЫҚ ЖЫЛЖЫМАЙТЫН МҮЛІК НАРЫҒЫ ҮШІН ЖАҢА МҮМКІНДІКТЕР
DeafSpace қағидаттарының коммерциялық жылжымайтын мүлікті дамыту мен басқару саласы үшін практикалық маңызы зор. Заманауи кеңсе ғимараттары, сауда орталықтары мен көпфункционалды кешендер пайдаланушылардың әртүрлі санаттарының қажеттіліктерін ескеруі тиіс.
Жақсы шолу мүмкіндігі, ойластырылған жарықтандыру, ыңғайлы навигация және кеңістікті ұтымды ұйымдастыру тек есту қабілеті бұзылған адамдар үшін ғана маңызды емес. Мұндай шешімдер баршаға қолайлы әрі функционалды орта қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Мысалы, кеңсе ғимараттарындағы ашық көру аймақтары мен мәжіліс бөлмелерінің ойластырылған жоспарлануы қызметкерлер арасындағы қарым-қатынасты жеңілдетеді. Сауда орталықтарында түсінікті навигация, кең өткелдер және қоғамдық аймақтардың визуалды қолжетімділігі келушілердің еркін қозғалуына жағдай жасайды. Ал көпфункционалды кешендерде мұндай шешімдер кеңістікті пайдаланудың әртүрлі сценарийлерін өзара үйлестіруге көмектеседі.
Девелоперлер мен басқарушы компаниялар үшін бұл — нысандардың сапасын арттыруға, пайдаланушылар тәжірибесін жақсартуға және қосымша бәсекелік артықшылықтар қалыптастыруға мүмкіндік. Қолайлы әрі қолжетімді орта жылжымайтын мүліктің жалға алушылар мен келушілер үшін тартымдылығын арттырып, оның ұзақ мерзімді сұранысын қамтамасыз етуге ықпал етуі мүмкін.
Хансель Бауманның тәжірибесі инклюзивтілікті жобаға қосымша элемент ретінде емес, жоспарлау кезеңінен бастап ескерілуі тиіс сәулеттік тұжырымдаманың ажырамас бөлігі ретінде қарастыру қажеттігін көрсетеді.
Осылайша, DeafSpace коммерциялық жылжымайтын мүлік нарығына ғимараттардың тиімділігіне кеңірек көзқарас ұсынады: кеңістіктің қалай пайдаланылатыны ғана емес, адамдарға онда қаншалықты қолайлы екені де маңызды.
ҚАЗАҚСТАННЫҢ КӘСІБИ ҚАУЫМДАСТЫҒЫ ҮШІН ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТӘЖІРИБЕ
CREW Central Asia Қазақстан мен Орталық Азияның кәсіби қауымдастығын сәулет, девелопмент және жылжымайтын мүлікті басқару салаларындағы жаңа тәсілдерді қалыптастырып жүрген жетекші халықаралық сарапшылармен таныстыруды жалғастыруда.
Хансель Бауманды шақыру осы жұмыстың бір бөлігі болды. Бұл бастама халықаралық форум аясындағы кәсіби диалог пен Қазақстанның болашақ сәулетшілерімен тәжірибе алмасуды бір арнаға тоғыстырды.
CREW Community Journal журналының алдағы санынан Хансель Бауманмен инклюзивті сәулет, қалаларды дамыту және DeafSpace қағидаттарын Орталық Азияның заманауи жобаларында қолдану мүмкіндіктеріне арналған сұхбатты оқи аласыз.